Wat is ouderschapsverlof en wanneer heb je er recht op?
Ouderschapsverlof is een wettelijke regeling waarmee je (deels betaald) vrij krijgt om meer tijd door te brengen met je kind. Je hebt hier recht op als je in loondienst werkt en zorgt voor een kind dat jonger is dan acht jaar. Je hebt in totaal recht op 26 keer het aantal uren dat je per week werkt.
Zoals arbeidsrechtspecialist Anneke Pelser aangeeft, geldt deze regeling specifiek voor ouders in loondienst en dus niet als je zzp'er bent. Het verlof kan overigens ook worden aangevraagd voor adoptie-, pleeg- en stiefkinderen, mits zij bij jou in huis wonen.
Lees ook: Zwangerschapsverlof, dit zijn je rechten
Hoe bereken je het aantal uren ouderschapsverlof?
Je berekent de duur van je ouderschapsverlof door het aantal uren dat je wekelijks werkt te vermenigvuldigen met 26.
Werk je bijvoorbeeld 32 uur per week? Dan heb je in totaal recht op 832 uur ouderschapsverlof (26 keer 32). Dat komt neer op 104 dagen van acht uur. Je mag deze verlofdagen in overleg met je werkgever zo verdelen als dat voor jullie gezin het beste uitkomt.
Hoeveel weken krijg je betaald ouderschapsverlof?
Je krijgt de eerste negen weken van het ouderschapsverlof deels doorbetaald, mits je deze opneemt in het eerste levensjaar van je kind. Bij een tweeling heb je recht op de dubbele hoeveelheid verlof.
Je krijgt 70 procent van je dagloon uitgekeerd via het UWV als uitkering. Er geldt wel een maximum. Verdien je fulltime meer dan € 6.617 bruto per maand? Dan is de uitkering niet hoger dan € 4.632 bruto per maand.
Ouderschapsverlof in het eerste jaar geeft je meer tijd om rustig te wennen aan het leven met een baby. Partners krijgen naast dit verlof ook partnerverlof. Daardoor kunnen zij in totaal 15 weken betaald verlof opnemen in het eerste jaar. Jurist arbeidsrecht Ferline van Laerhoven adviseert wel om goed op de termijn te letten: het aanvullende partnerverlof moet binnen zes maanden na de geboorte worden opgenomen. Moeders kunnen het betaalde ouderschapsverlof direct aaneengesloten opnemen na het zwangerschapsverlof.
Omdat je inkomen tijdens deze periode daalt, kom je mogelijk in aanmerking voor een hogere toeslag. Dit kan positieve invloed hebben op de hoogte van de kinderopvangtoeslag, zorgtoeslag of huurtoeslag.
Hoe zit het bij een tweeling of meerling?
Verwachten jullie een tweeling? Dubbel gefeliciteerd, en ook goed nieuws voor jullie verlof! In Nederland is het ouderschapsverlof namelijk per kind geregeld. Dit betekent dat je bij een tweeling recht hebt op twee keer zoveel verlof. Beide ouders krijgen in dat geval geen 26, maar 52 keer het aantal wekelijkse werkuren aan ouderschapsverlof.
Ook voor het betaalde deel geldt deze verdubbeling: je mag voor beide kinderen 9 weken (dus 18 weken in totaal) betaald verlof opnemen tegen 70% van je dagloon. Let er wel op dat je deze betaalde weken in het eerste levensjaar van je kinderen moet opnemen. Zo hebben jullie in dat drukke eerste jaar extra veel tijd om te wennen aan jullie dubbele geluk.
Hoe werkt onbetaald ouderschapsverlof?
Voor kinderen geboren vóór 2 augustus 2022 geldt dat je 26 keer het aantal uren dat je wekelijks werkt aan onbetaald ouderschapsverlof mag opnemen. Na de negen betaalde weken (voor kinderen geboren ná die datum) blijft de rest van het verlof onbetaald. Je mag zelf kiezen hoe en wanneer je deze onbetaalde uren inzet.
Hoe en wanneer vraag je ouderschapsverlof aan?
Geef ten minste 2 maanden van tevoren schriftelijk bij je werkgever aan dat je ouderschapsverlof wilt opnemen. Het maakt niet uit of dit betaald of onbetaald is, maar geef in je aanvraag wel aan welke vorm je kiest.
Je kunt het verlof op verschillende manieren opnemen. Zo kun je de verlofuren verspreiden: een aantal uur per dag of verdeeld over meerdere weken. Maar je kunt het verlof ook aaneengesloten opnemen. Hieronder volgen een paar voorbeelden:
Je kunt een halfjaar lang de helft van je normale aantal uren werken. Werk je nu 32 uur per week? Dan kun je bijvoorbeeld een halfjaar lang 16 uur werken en neem je voor de overige 16 uur ouderschapsverlof op.
Je kunt het ouderschapsverlof uitsmeren over een periode die langer is dan 6 maanden. Zo kun je misschien wel gedurende 2 jaar 1 dag per week ouderschapsverlof aanvragen.
Je kunt het ouderschapsverlof opsplitsen in delen; elke periode moet dan minimaal een maand duren.
Mag je werkgever je ouderschapsverlof weigeren?
Een werkgever mag de aanvraag voor ouderschapsverlof niet weigeren, maar mag wel bezwaar maken tegen de specifieke spreiding ervan. Dit mag echter alleen als jouw afwezigheid voor ernstige problemen binnen het bedrijf zorgt.
In dat geval maken jullie samen nieuwe afspraken over de planning. Controleer ook altijd de cao van je werkgever, omdat daar soms specifieke afwijkende voorwaarden in staan.
Wat gebeurt er met je verlof als je contracturen veranderen?
Verandert het aantal arbeidsuren in je contract tijdens de verlofperiode, dan moet je het resterende ouderschapsverlof opnieuw berekenen. Dit doe je zo:
Voorbeeld 1:
Je gaat minder werken: van 32 naar 28 uur per week. In de oude situatie had je 832 uur ouderschapsverlof, waarvan je bijvoorbeeld al 512 uur hebt opgenomen. Je hebt dan 320 uur over. Dit getal deel je door het aantal uren dat je in de oude situatie werkte: 320 gedeeld door 32 is 10. Dit betekent dat je recht hebt op 10 weken verlof van 28 uur per week.
Voorbeeld 2:
Je gaat meer werken: van 24 uur naar 32 uur. Als je 24 uur per week werkt, krijg je 624 uur ouderschapsverlof (24 keer 26). Heb je hiervan al 384 uur opgenomen? Dan heb je nog 240 uur verlof over. Deze 240 uur deel je door het aantal uren dat je eerst werkte: 240 gedeeld door 24 is 10. Dit betekent dat je recht hebt op 10 weken verlof van 32 uur per week.
Ouderschapsverlof bij meerdere werkgevers
Heb je verschillende banen? Dan bouw je bij elke werkgever apart ouderschapsverlof op. Je bent niet verplicht dit tegelijkertijd op te nemen. Werk je vijf uur bij de ene werkgever en twintig uur bij de ander? Dan heb je bij de eerste recht op 26 keer vijf uur verlof en bij de tweede 26 keer twintig uur.
Ben je ziek tijdens je ouderschapsverlof?
Als je ziek wordt, loopt het ouderschapsverlof gewoon door volgens de gemaakte afspraken met je werkgever. Wil je dit pauzeren, dan moet je in overleg met je werkgever het verlof onderbreken of tijdelijk stopzetten.
Welke verlofrechten heeft je partner?
Je partner heeft recht op negen weken betaald ouderschapsverlof en aanvullend geboorteverlof (partnerverlof), mits hij of zij het kind heeft erkend.
Standaard geboorteverlof: Partners krijgen eenmaal het wekelijkse aantal werkuren 100 procent doorbetaald. Werkt je partner vier dagen van acht uur, dan krijgt diegene 32 uur verlof. Dit moet binnen vier weken na de geboorte worden opgenomen.
Aanvullend geboorteverlof: Hierna kan de partner tot vijf weken extra verlof opnemen tegen 70 procent van het loon (maximaal het afgesproken maximum dagloon). Dit moet binnen de eerste zes maanden na de bevalling worden opgenomen.
Lees ook: Geboorte- of partnerverlof 2026, hoe zit dat precies?
Bronnen: Rijksoverheid, Juridisch Loket, UWV
